Latest Updates

Mijil Wengi Mangsa Kapurnaman


Wengi iku aku cukla-cukli nedya ngetutake jumangkahingsuku saparan-paran,
sineret kareping rasa kepingin dhedhepe nglesot ngresepi tawang
nyawang sunaring Rembulan Kapurnaman. "tinimbang turu sore, kaki"

Ing ereng-erenging pareden kae, sapa tambuh-sapawanuh,
menawa ta ana warih wangi mancur hangambar,
bening satiti wantah satitah, tinata satata sarwa-sarwi prasaja,
kamangka sajatine iku panti ngulir budi nggayuh basuki.
"Menawa kepingin weruh merema,
Kalamun harsa sumurub urubing tirta, kendhalenana talining mega"

Aku banjur ngendhegake jumangkahing suku,
nata ilining sedya, gya antut malebeng karsa, nyawiji ing rasa.
Sawetawis swasana sepi nglangut, angayut tumiyuping maruta anglalir
lelering ilir-ilir sinekar kanthi maneges,
manekung puja nothok kori karahayon,
mbikak ineping gebyog wiyar: Kaluhuran.
"Sepi iku resepana sanajan sepa sapanen suwunen sawabe
dimen kantuk kasusantane sang taya"

Kamangka aku mung udhu klungsu,
pangoting panggraita wus suwe kethul,
apa maneh pancen aku durung tekan undhak-undhakan Tuwa,
tuwangga tuwuh wawasane, bisa tumanggaping wacana, tumuju waluya Nyata.

Pirembagan imbal wacana sansaya dalu ngancik parak enjang,
sansaya regeng gumrenggeng pindha laler mengeng.
Kawedal Pangandikan kang bangkit mbangun rasa manembah
mring GUSTI ALLAH, kapireng pangandikan kang bangkit mbangun rasa Mulya,
kapiarsa pangandikan kang sinung bobot, boboting pangandikan dumunung ing bibiting basa,
kang sinurung ROSO RESEP."kalamun harsa mblebesake rasa, jajag-jajag kedhungebasa"
............ ..dhuh...

...Nun inggih binerkahan, kersaning Hyang Wenang dalu punika kula kiyat njereng soca.
Sampun ngantos wastra lungsit ing sampiran, sigra tut wuri,
sung andherek dhudhah-dhudhah, dhudhuk-dhudhuk, gugah-gugah,
yektining kautaman, NGESTHI SWASTIASTU RUMING NARPATI
Sepuh panwus pantes kalamun pupuse tansah ngidung pepujan jati bisa sepi ing nepsu,
lenggah esepi ing kewuh Sumaruna Sepi ing pamrih Karana wus karenan lereming reh Rahayu

Semanten saparan pangajeng ajeng pepintan suk kapan saget kasebat Tuwa,
tuwuh wawasane, bisa tumanggaping wacana, tumuju waluya nyata
Hawya kongsi wuta ing kawaspadan
haywa kongsi tilar tapak tumpang tindhih semu ing lena
hawya kongsi towong ing paminta dimen dhuhkita lunga tanpa pepoyan.

Lir asuku jaja ateken janggut, ukur-ukur badan sepata
jebul aku isih dumunung ing wengkoning klapa,
durung tekan sari-sarining rasa, apa maneh tekan dununging werda dadi pepadhang !!
pancen lantiping panggraitaiku pangkat-pangkat.
Nanging aku kudu nggedhegake ati,

Tliti, tlaten, Taberi ngudi, sregep neges kinarya pawitane.
Rasa iku satitah, diudi kanthi samadya, aja nganti salah kedaden dadi nefsu,
mugi katrajua kanthi rahayu.

mBadal pasilan saka panti ngulir budi,
Kapurnaman,kanyata dudu sadrema : "tinimbang turu sore", jalaran:
"turune janma arip, kalamun melek darbe melik, melok-melok harsa muluk.
turun-e wara tapa tansah ngupadi wasita adi tetep dadi tepa palupi
"mbuh suk kapan....... .

Hanenggih, katata, katiti tilas-telasing atur,
temtu kemawon anggen kula mbusanani ukara, nata basa kirang besus,
mugi kabesut salwireng lepat, duna dungkap, saha unggah-ungguhing trapsila.
Tumetesing kacuwan, dadia rerentengane kanugrahan.

Nuwun.
Kaliurang, 25 Juli 2002
Kijogogati

Plengkung Gadhing


Plengkung Gadhing

Sauruting margi laksitaning wanci
yen awan kepanggang wengis
yen ratri sepi lamis
lenggahnya kesiku, kesaru
katali godhi mbeguguk ngutho waton
wingi uni wis dadi pesthen,
dina iki dadi pasren,
sesuk mung dadi impen.
Pancen.

Ilang salwiring walat welat
wirid japa mantra gung
sisip sembir kamiseseten.
gawar kentheng rante lawe
ngundha anglong, cinancang
ing wengku pengangen-angen.

Tebane mung alun-alun pengkeran
kumarane kajantur tanpa pocapan.

panggah,
Lengkunge memba lurung
taberi larung-larung
samubarang sing kedlarung,
dadi ilen-ilen tumetesing waspa
wuyung layung-layung.


Plengkung Gadhing, 24 September 2002.
KJG-

Hong Wilaheng......


Hong wilaheng...
 
Binarung pletheking Sang Hyang Pratangga Pati,
sinawung maruta sumaruna kang tumiyup ririh tanpa
pepoyan nggondhol rujiting nala kapang-kapang
saparan-paran mangambar kongas. Mugiya kekidungan
pamuji winantu rahayu tansah konjuk mring pra kadang
sami, miwah j@wa ingkang meh ngancik dasa warsi,
katidha kalingga murda sumrambah sumarah mring pepujan
jati, agesang sejati Hyang Widi Mha Suci.
Sirep reseping sepi ing j@wa mriki, swawi
sinesep-sesep sisaning kandha lan sabda, saha den
rerepa gendhing eling-eling lelangen guyon gumyak
asuka suka kapiarsa linangkung kadya japa mantra wirid
donga, tebih saking raos kacuwan hanamung
pangigit-igit prentuling nala rena, sundhul sawab
berkah suwuk kanugrahan, wimbuh pangangen-angen,
kangen, Oh Jawaku oh Jawamu, Jawa kita kabeh.
Kepareng hambuka biwara saking Ngayoja, sinung kala
sapantha hasta brata awarna gunung suwung wang-wung,
pra sudi hamarapi kinaran redi Merapi, nun inggih ri
kalenggahan puniki jaya-jaya kondhang kaonang
nglangkungi selebriti, kalamangsa nembe gerah- sayah,
rimah-rimah lebda sesorah amarah, susah, lhaadalah!
boten kaduga boten kanyana menawi langkung saking
udakawis sedasa warsa kepengker sinaos rinaos
geter-gemeter suku kula tanpa klamit kumawantun midak
pucuking redi merapi, mrambat-mrambat kebat kliwat
anglelirwa jiwa, mbirat raos ajrih mring wilalating
bilahi, sayektosipun dede kurda nepak jaja,
ngoglengaken jangga umuk kemewat kuwating raga,
ananging hanamung nututi krenteging ati samenir nodhi
pepinginan sagiri, mersudi ngelmi alaming siwi
ndhedhepe aleming gati, ngupadi ayeming pribadi.
Dhaweg wak mami, menawi pikantuk, mugi pikantuka
ngelmi pepanthan hasta brata, megegeg anteng sugih
jeneng, datan menter katrajang bayu bajra, andhaplang
pindha Puncak Garuda, dereng!.
Namung sawetawis pamawas sowang-sowang endahing Merapi
kala semanten benten kaliyan swasana puniki.
Dinten niki, Merapi kaaniaya, geneya sedaya samya
anggege mangsa punapa murih saget lelumban surak mrata
hambata rubuh sinambi ningali kasangsaraning sesami?
sansaya tipis watesipun bencana kaliyan pahargyan,
Hamarapi, Merapi sansaya nyalawadi.
Nuwun,16।5।06. 10.30 wib (Kaserat sedasa dinten saderingipun kadadosan Lindhu ageng
ing Ngayogyakarta, 27 Mei 2006)

SEJARAH KULON PROGO

CUPLIKAN SEJARAH KULON PROGO
 

Wilayah Kulon Progo sebelum menjadi Kabupaten Kulon Progo pada Tangga 15 Oktober 1951, terbagi atas dua kabupaten yaitu Kabupaten Kulon Progo yang berada di bagian utara sebagai bagian wilayah Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat dan Kabupaten Adikarta di bagian selatan yang merupakan wilayah kekuasaan Kadipaten Pakualaman.
WILAYAH KASULTANAN NGAYOGYAKARTA HADININGRAT (KABUPATEN KULON PROGO) :Wilayah Utara.
Sebelum Perang Diponegoro di daerah Naragung, termasuk didalamnya wilayah Kulon Progo, merupakan wilayah kosong tanpa kekuasaan atau belum ada pejabat pemerintahan yang menjabat di daerah sebagai penguasa. Pada waktu itu roda pemerintahan dijalankan oleh Pepatih Dalem yang bertempat tinggal di Ibukota negara Kutogoro. Setelah Perang Diponegoro 1825-1830 di wilayah Kulon Progo (kasultanan) terbentuk empat kabupaten kecil yaitu:
1. Kabupaten Pengasih, tahun 1831
2. Kabupaten Sentolo, tahun 1831
3. Kabupaten Nanggulan, tahun 1851
4. Kabupaten Kalibawang, tahun 1855
Masing-masing kabupaten tersebut dipimpin oleh para Tumenggung atau Riyo.
Menurut buku ‘Prodjo Kejawen’ pada tahun 1912, 4 Kabupaten Kecil yakni Kabupaten Pengasih, Sentolo, Nanggulan dan Kalibawang digabung menjadi satu dan diberi nama Kabupaten Kulon Progo, dengan ibukota di Pengasih. Bupati pertama dijabat oleh Raden Tumenggung Poerbowinoto.
Dalam perjalanannya, sejak 16 Februari 1927 Kabupaten Kulon Progo dibagi atas dua Kawedanan (distrik) dengan delapan Kapanewon (onder distrik), sementara itu ibukota kabupaten dipindahkan ke Sentolo. Dua Kawedanan tersebut adalah Kawedanan Pengasih dan Kawedanan Nanggulan, yang masing-masing membawahi 4 Kapanewonan (onder distrik). Kawedanan Pengasih meliputi kepanewonan Lendah, Sentolo, Pengasih dan Kokap/sermo. Sedangkan Kawedanan Nanggulan meliputi kapanewonan Watumurah(Girimulyo ), Kalibawang dan Samigaluh. Adapaun yang menjabat bupati di Kabupaten Kulon Progo sampai dengan tahun 1951 adalah sebagai berikut:
1. RT. Poerbowinoto
2. KRT. Notoprajarto
3. KRT. Harjodiningrat
4. KRT. Djojodiningrat
5. KRT. Pringgodiningrat
6. KRT. Setjodiningrat
7. KRT. Poerwoningrat
WILAYAH KADIPATEN PAKUALAMAN (KABUPATEN ADIKARTA) : Wilayah Selatan
Di daerah selatan Kulon Progo ada suatu wilayah yang masuk Keprajan Kejawen yang bernama Kabupaten Karang Kemuning yang selanjutnya dikenal dengan nama Kabupaten Adikarta. Menurut buku ‘Vorstenlanden’ riwayat Kabupaten Adikarta sebagai berikut : disebutkan bahwa pada tahun 1813 Pangeran Notokusumo diangkat menjadi KGPA Ariyo Paku Alam I dan mendapat palungguh di sebelah barat Sungai Progo, sepanjang pantai selatan yang dikenal dengan nama daerah sebelah utara Pasir Urut Sewu. Oleh karena tanah pelungguh (Pelenggah) itu letaknya berpencaran, maka Sentana Dalem Paku Alam yang bernama Kyai Kawirejo I menasehatkan agar tanah pelungguh tersebut disatukan letaknya. Dengan penyatuan pelungguh tersebut, maka layaklah menjadi satu daerah kesatuan yang (luasnya) setingkat kabupaten. Daerah ini kemudian diberi nama Kabupaten Karang Kemuning dengan ibukota Brosot. Sebagai Bupati yang pertama adalah Tumenggung Sosrodigdojo.
Pada mas pemerintahan Bupati kedua, yang dijabat oleh R. Rio Wasadirdjo, KGPAA Paku Alam V memerintahkan agar mengusahakan pengeringan tanah rawa di Karang Kemuning. Rawa-rawa yang dikeringkan itu kemudian dijadikan tanah persawahan yang sungguh-sungguh elok, Adi (Linuwih) dan Karta (Subur) atau daerah yang sangat subur. Oleh karena itu, maka Sri Paduka Paku Alam V selanjutnya berkenan menggantikan nama Karang Kemuning menjadi Adikarta pada tahun 1877 dengan ibukota di Bendungan. Pada perkembangan selanjutnya pada tahun 1903 Ibukotanya dipindahkan ke Wates.
Kabupaten Adikarta terdiri dua kawedanan (distrik) yaitu kawedanan Sogan dan kawedanan Galur. Kawedanan Sogan meliputi kapanewon (onder distrik) Wates dan Temon, sedangkan Kawedanan Galur meliputi kapanewon Panjatan dan Brosot.
Adapun yang menjabat Bupati di Kabupaten Adikarta sampai dengan tahun 1951 berturut-turut sebagai berikut:
1. Tumenggung Sosrodigdojo
2. R. Rio Wasadirdjo
3. R.T. Surotani
4. R.M.T. Djayengirawan
5. R.M.T. Notosubroto
6. K.R.M.T. Suryaningrat
7. Mr. K.R.T. Brotodiningrat
8. K.R.T. Suryaningrat (Sungkono)
KESATUAN WILAYAH DENGAN JAWA BESAR/INDONESIA: PENGGABUNGAN KABUPATEN KULON PROGO DENGAN KABUPATEN ADIKARTA
Setelah Proklamasi Kemerdekaan RI, 17 Agustus 1945, Sri Sultan Hamengu Buwono IX dan Paku Alam VIII Pada 5 September 1945 mengeluarkan amanat yang menyatakan bahwa Wilayah Kekeuasaan Kasultanan dan Pakualaman adalah daerah yang bersifat kerajaan dan Daerah Istimewa sebagai bagian dari Negara Kesatuan Republik Indonesia. Pada tahun 1951, Sri Sultan Hamengku Buwono IX dan Sri Pakualam VIII memikirkan perlunya penggabungan antara wilayah Kasultanan yaitu Kabupaten Kulon Progo (wilayah uatara) dengan wilayah Pakualaman yaitu Kabupaten Adikarto( wilayah selatan).
Atas dasar kesepakatan dari Sri Sultan Hamengku Buwono IX dan Sri Pakualam VIII, maka oleh pemerintah pusat dikeluarkan UU No. 18 tahun 1951 yang ditetapkan pada tanggal 12 Oktober 1951 dan diundangkan tanggal 15 Oktober 1951. Undang-undang ini mengatur tentang perubahan UU No. 15 tahun 1950 untuk penggabungan Daerah Kabupaten Kulon Progo dan Kabupaten Adikarta dalam lingkungan DIY menjadi satu kabupaten dengan nama Kulon Progo yang selanjutnya berhak mengatur dan mengurus rumah-tangganya sendiri. Undang-undang tersebut mulai berlaku mulai tanggal 15 Oktober 1951. Selanjutnya tanggal tersebut secara yuridis formal ditetapkan sebagai Hari Jadi Kabupaten Kulon Progo, yakni 15 Oktober 1951, atau saat diundangkannya UU No. 18 tahun 1951 oleh Menteri Kehakiman Republik Indonesia.
Selanjutnya pada Tanggal 29 Desember 1951 proses administrasi penggabungan telah selesai dan pada tanggal 1 Januari 1952, administrasi pemerintahan baru, mulai dilaksanakan, dengan pusat pemerintahan di Wates.
Nama-nama yang menjabat Bupati Kulon Progo sejak tahun 1951 sampai sekarang adalah sbb:
1. KRT. Suryoningrat (1951 - 1959)
2. R. Prodjo Suparno (1959-1962)
3. KRT. Kertodiningrat (1963-1969)
4. R. Soetedjo (1969-1975)
5. R. Soeparno (1975-1980)
6. Drs. KRT. Wijoyo Hadiningrat ( 1981-1991)
7. Drs, H, Suratidjo (1991-2001)
8. H. Toyo Santosa Dipo (PDIP), Wakil Bupati H. Anwar Hamid (PKB) -
2001-2006
9. H. Toyo Santosa Dipo (PDIP) dan Wakil Drs. H. Mulyono (PAN) -2006-2011
Sumber : DPRD Kulon Progo, (editing KJG 09)

Suluk Plencung

Goro-goro tanpa jejer punakawan wus dumadi ing nagri tanpa tuwan. Lindhu gedhe makaping-kaping esuk, sore, awan lan ing tengahing wengi gugah-gugah urip, uriping manungsa. Elik-elik ing talingan ati murih aririh padha elinga mring Sang Hyang Maha Kawasa. Ujare wara tapa donya iki wis sansaya tuwa, isen-isene weweg kebak memala suker. Mula lumrah manawa bumi obah njaluk banyu suci minangka pangruwating sukerta.

Ora susah was sumelang, dawane urip kena diwilang, abange getih iku nyilih, nyawa sadrema gadhuhan, palungguhan lan rejeki iku potangan, sing utama taberi ngibadah aja nganti belang-belang.

Mugya sesuk isih ana srengenge, supaya aku isih semengka nyaur pundhat utangku marang Gustiku. Ayo ayo aja endha, aja semaya,aja cidra apa maneh sulaya. Etung-etungan ing tembe wuri iku ora wola-wali nanging pesthi lan permati. Sapa lena bakal kapralaya, ilang kapracondhang dadi awu lan intiping nraka, ora ana kang bisa suwala

Suwe ora Jamu, Jamu Ora Suwe

Suwe ora Jamu, Jamu Ora Suwe
Pancen sing jenenge jamu, luwih-luwih jamu jawa wis kondhang rasane ora enak, pahit, pedhes, getir campur adhuk,  kepara njuwarehi lan gawe gebres-gebres, menawa ora kewawa banjur mlukok, malah gawe wutah isen-isening weteng. Nanging yen di udhari mupangate, jeneng jamu pancen duwe tujuwan gawe seger, lan kanggo ngunggahake kasarasan utawa mbalekake awak lungrah lan badan sing sayah. Bab loro mau pancen beda-beda wiradate, nalika ngunjuk,  jamu rasane ora enak, nanging sawise ngrasaake mupangate banjur rumangsa marem lan kepenak. 
Iki kaya lelakon ing wektu-wektu iki kang dak lakoni, ibarate aku iki agi diweleg jamu, gelem-ra gelem jamu iki kudu tak ombe, muga-muga wae iki bener-bener jamu dudu jenu kang mbilaheni. Iya, pancen mung kudu tak dhadhaki, kenangapa aku kudu ngadhepi prastawa kaya ngene, kenangapa aku kudu ana ing undherane perkara iki,  sajake Gusti Hyang Murbeng Manon wus paring pepanci,  pancen iki bageyanku, dadi ya kudu tak trima kanthi sumarah. 
12 Januari 2010 ing nGGirli, lan wektu-wektu sabanjure, akeh lelakon kang banget ngedab-edabi, siji siji wis bisa tak rampungi, jebule ing ngarep kana isih akeh lan bakal sansaya akeh, lelakon lan pakaryan kang kudu dak adhepi. Ora luwung aku mung lothung, akeh kanca kang asung pambiyantu, iki dadi nggedhekake atiku, luwih-luwih ana tangan kukuh kang tansah nganthi lakuku, ana payung agung kang tansah ngeyubi lan mbentengi awakku, Dhuh Gusti Yesus...maturnuwun : kula madhep mantep, estu ndherek dhawuh paduka...

 Kijogogati, 23/2/2010

MAYANG


Mayang Wewayangan

Wis sawetara wektu  iki awakku kecemplung ing kedhung sing satemene dudu papan padusanku. Sakawit pancen aku mung kepingin raup, ambasuh regeting praupan, nanging jebul anan swara sing mrawasa aku, menawa aku kudu nyemplung kedhung mau. Kebacut klebus, kenangapa ora adus sisan, kebacut nyemplung kena ngapa ora kungkum sisan. 

Senajan rasa atis rumasuk ing otot bebayu, nelesi mrembes jroning balung lan sungsum  nanging sejatine iku atis kang agawe seger sumyah, bisa ngilangake lungrah lan sayah.  Saupama aku duwe wektu kang dawa mesthi aku banjur lelumban, ciblon, nglangi, slulup, nyilem utawa ngambang mbathang mekangkang kaya yuyu kangkang. Nanging wektuku pancen ora suwe, kejaba iku aku kudu eling menawa kedhung iki dudu padusanku sing sak mesthine. 
KJG
Kayangan, 28 Mei 2010.